Chess Caddy / Hướng dẫn / Tiêu chí phụ Buchholz
Giải thích tiêu chí phụ Buchholz
Tổng điểm của các đối thủ mà bạn đã gặp — và câu hỏi rắc rối đến bất ngờ: phải làm gì với những ván cờ không ai chơi.
Tiêu chí phụ mà Carlsen gọi là “hoàn toàn ngớ ngẩn”
Tại Giải vô địch cờ nhanh thế giới 2021, bốn kỳ thủ cùng kết thúc với 9½/13. Hai người vào loạt đấu phụ tranh ngôi vô địch thế giới và hai người ra về, còn quy tắc quyết định ai đi tiếp là Buchholz Cut 1. Nó đưa Nodirbek Abdusattorov và Ian Nepomniachtchi vào loạt đấu phụ và loại Magnus Carlsen cùng Fabiano Caruana. Nhận xét của Carlsen: một quy tắc “hoàn toàn ngớ ngẩn”.
Ông đúng một nửa. Buchholz không đo bạn chơi hay đến đâu; nó đo lịch thi đấu của bạn khó đến mức nào, và nó thay đổi theo những ván ở các bàn bạn chưa từng ngồi vào. Nhưng mọi tiêu chí phụ đều chỉ là một phép đo gián tiếp, và chiếc cúp thì vẫn phải trao cho ai đó.
Ghi chú về luật. FIDE đã thay thế chương tiêu chí phụ (C.07), có hiệu lực từ 1 tháng 3 năm 2026. Văn bản đó đưa ra một mức trần cho các ván không thi đấu, thứ trước đây chưa hề tồn tại, còn các bài tập mẫu do chính FIDE công bố lại có trước nó — và đó chính là chỗ mà gần như mọi lời giải thích trên mạng hiện nay đi chệch. Toàn bộ nội dung dưới đây đã được đối chiếu với FIDE Handbook hiện hành và cuốn luật của US Chess vào tháng 7 năm 2026.
Buchholz thực sự đo lường điều gì
Định nghĩa gói gọn trong một dòng. Điều 8.1 của FIDE: Buchholz là “tổng điểm của từng đối thủ mà một kỳ thủ đã gặp”. Càng cao càng tốt, vì nó có nghĩa là bạn đã gặp những người mạnh hơn. Có hai lỗi rất phổ biến trên mạng, kể cả trên vài trang cờ vua rất lớn:
- Bạn không nhân với điểm của chính mình. Nhân theo kết quả của bản thân là một tiêu chí phụ khác (Sonneborn-Berger).
- Bạn dùng điểm chung cuộc của đối thủ, không phải điểm của họ vào lúc bạn gặp họ. Người bạn thắng ở vòng một rồi sau đó thắng liền bốn ván sẽ giúp bạn rất nhiều.
Có một điều cấm đáng thuộc lòng vì nó ngắn và gần như không ai trích: ghi chú của Điều 8 nói rằng không được dùng Buchholz trong giải vòng tròn tính điểm. Ở giải ai cũng gặp ai, mọi người đối mặt với cùng một nhóm đối thủ, nên các tổng gần như giống hệt nhau và những chênh lệch còn lại chỉ là sản phẩm phụ. Hãy dùng Sonneborn-Berger cho giải vòng tròn thay vào đó.
Họ Buchholz: Cut-1, Cut-2, Median-1, Median-2
Buchholz thuần có một điểm yếu rõ ràng: chỉ một đối thủ sa sút hoặc bỏ giải là tổng của bạn tụt xuống dù bạn chẳng làm gì sai. Các biến thể loại bỏ những giá trị cực đoan trước khi cộng.
| Biến thể | Nó làm gì | Khi nào dùng |
|---|---|---|
| Buchholz | Tổng điểm chung cuộc của tất cả đối thủ | Giải ngắn, nơi bỏ bớt một kết quả là mất quá nhiều |
| Cut-1 | Tổng, trừ đi điểm đối thủ thấp nhất | Lựa chọn thông thường ở các giải hệ Thụy Sĩ của FIDE |
| Cut-2 | Tổng, trừ đi hai điểm thấp nhất | Giải mở dài, nơi nhiều đối thủ có thể sa sút |
| Median-1 | Tổng, trừ đi điểm thấp nhất và cao nhất | Để cắt cả hai đầu, không chỉ đầu dưới |
| Median-2 | Tổng, trừ hai điểm thấp nhất và hai điểm cao nhất | Từ chín vòng trở lên; hiếm khi hợp lý nếu ít hơn |
Việc đổi tên năm 2023 liên tục làm người ta vấp. Cái từng gọi là Median Buchholz nay là Median-1, còn Median Buchholz 2 nay là Median-2. Cut-1 và Cut-2 giữ nguyên tên. Nhiều phần mềm bốc thăm ghép cặp vẫn in nhãn cũ, nên “Median Buchholz” có nghĩa là Median-1.
Công cụ tính tiêu chí phụ
Hãy nhập giải đấu của một kỳ thủ: điểm chung cuộc của từng đối thủ họ đã gặp, và kết quả với người đó. Mọi tiêu chí phụ bên dưới được tính lại ngay khi bạn gõ. Suất miễn đấu hoặc ván không thi đấu vẫn tính vào điểm của bạn nhưng bị loại khỏi các tiêu chí phụ, đúng như cách FIDE và Chess Caddy làm.
| Vòng | Điểm chung cuộc của đối thủ | Kết quả của bạn |
|---|
Cut-1 bỏ điểm đối thủ thấp nhất; Median-1 bỏ cả điểm cao nhất và thấp nhất. Cumulative cộng dồn điểm chạy của bạn sau mỗi vòng, nên nó tưởng thưởng việc dẫn đầu sớm.
Một bảng kết quả, ba nhà vô địch khác nhau
Đây là lý do biến thể không phải chuyện vặt. Ba kỳ thủ cùng đứng đầu với 4/5 trong một giải hệ Thụy Sĩ 14 người. Dưới đây là điểm chung cuộc của năm đối thủ mà mỗi người đã gặp.
| Kỳ thủ | Điểm chung cuộc của các đối thủ | Buchholz | Cut-1 | Median-1 |
|---|---|---|---|---|
| Ana | 4, 3, 3, 2, 1 | 13.0 | 12.0 | 8.0 |
| Bo | 4, 3, 2½, 2, 2 | 13.5 | 11.5 | 7.5 |
| Cai | 3, 3, 3, 2½, 1 | 12.5 | 11.5 | 8.5 |
Kiểm tra lại xem. Ana: 4+3+3+2+1 = 13; bỏ số 1 còn 12; bỏ số 1 và số 4 còn 8. Bo: 4+3+2½+2+2 = 13½; bỏ một số 2 còn 11½; bỏ một số 2 và số 4 còn 7½. Cai: 3+3+3+2½+1 = 12½; bỏ số 1 còn 11½; bỏ số 1 và một số 3 còn 8½. Buchholz thuần trao ngôi đầu cho Bo, Cut-1 trao cho Ana, Median-1 trao cho Cai — cùng một bảng kết quả, ba nhà vô địch.
Lý do nằm ở các con số. Bo gặp nhóm đối thủ khó nhất nhưng không có mắt xích yếu nào để bỏ đi, nên việc cắt giúp Bo ít nhất. Ana có một đối thủ sụp đổ, và Cut-1 tha thứ đúng điều đó. Cai chưa từng gặp ai trên 3 điểm — lịch đấu phẳng nhất — và đó chính là hình dạng mà Median-1 tưởng thưởng, vì cắt bỏ cả hai cực sẽ giữ nguyên phần giữa vững chắc. Hãy công bố thứ tự tiêu chí phụ trước vòng đầu tiên: sau đó, mọi lựa chọn đều trông như được đặt ra để thiên vị ai đó.
Sonneborn-Berger, và vì sao giải vòng tròn dùng nó
Sonneborn-Berger (Điều 9.1) đặt một câu hỏi hay hơn: không chỉ bạn gặp ai, mà còn bạn chơi thế nào với họ. Với mỗi ván, nhân điểm chung cuộc của đối thủ với số điểm bạn giành được trước họ — trọn vẹn nếu thắng, một nửa nếu hòa, không gì nếu thua. Một giải vòng tròn năm người:
| Ana | Bo | Cai | Dev | Eli | Điểm | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ana | — | ½ | 1 | ½ | 1 | 3 |
| Bo | ½ | — | ½ | 1 | 1 | 3 |
| Cai | 0 | ½ | — | 1 | 1 | 2½ |
| Dev | ½ | 0 | 0 | — | 1 | 1½ |
| Eli | 0 | 0 | 0 | 0 | — | 0 |
Ana và Bo cùng 3/4 và ván giữa hai người là hòa, nên đối đầu trực tiếp không giải quyết được gì. Sonneborn-Berger thì có:
- Ana = (½×3) + (1×2½) + (½×1½) + (1×0) = 1½ + 2½ + ¾ = 4.75
- Bo = (½×3) + (½×2½) + (1×1½) + (1×0) = 1½ + 1¼ + 1½ = 4.25
Ana thắng, vì đúng một lý do: Ana đã đánh bại kỳ thủ xếp thứ ba, còn Bo chỉ hòa với người đó rồi bù lại bằng những ván với nhóm cuối bảng. Thắng Eli, người 0 điểm, chẳng đáng gì với cả hai.
Sonneborn-Berger là chuẩn mực của giải vòng tròn vì ai cũng gặp cùng những đối thủ, nên thứ duy nhất còn lại để phân định hai người bằng điểm là họ đã thắng những ván nào. Ở hệ Thụy Sĩ, nơi nhóm đối thủ thực sự khác nhau, Buchholz mới là câu hỏi đúng.
Cumulative, đối đầu trực tiếp và phần còn lại
Cumulative (cộng dồn, progressive, Điều 7.5) cộng dồn điểm chạy của bạn sau mỗi vòng. Hai kỳ thủ cùng kết thúc với 4/5: một người thắng, thắng, thắng, thua, thắng và được 1 + 2 + 3 + 3 + 4 = 13; người kia thua rồi thắng liền bốn ván và được 0 + 1 + 2 + 3 + 4 = 10. Nó tưởng thưởng việc dẫn đầu sớm, vì người dẫn đầu gặp những đối thủ khó nhất hiện có, và nó không cần bất kỳ thông tin nào về người khác.
Đối đầu trực tiếp là tiêu chí phụ dễ hiểu nhất và ít dùng được nhất: nếu tất cả những người bằng điểm đều đã gặp nhau thì kết quả giữa họ quyết định. Với ba người bằng điểm trong một giải hệ Thụy Sĩ năm vòng, thường thì họ chưa gặp đủ nhau, nên nó không áp dụng được.
Chương hiện hành của FIDE liệt kê một thực đơn dài. Những cái đáng biết:
| Tiêu chí phụ | Nó đếm gì |
|---|---|
| WIN | Số ván thắng, kể cả thắng do không thi đấu và suất miễn đấu trọn điểm |
| WON | Số ván thắng trong các ván đã chơi trên bàn cờ; loại trừ xử thua do vắng mặt và suất miễn đấu |
| Koya | Điểm giành được trước các đối thủ kết thúc với 50% trở lên |
| ARO / AROC | Hệ số Elo trung bình của các đối thủ; AROC bỏ người có hệ số thấp nhất trước |
| Fore Buchholz | Buchholz tính như thể mọi ván đã ghép cặp ở vòng cuối đều hòa — dùng để dự đoán bảng xếp hạng trước khi vòng cuối được chơi |
| AOB | Trung bình chỉ số Buchholz của chính các đối thủ — nhóm đối thủ của họ khó đến đâu? |
| Standard Points | Mới từ tháng 3 năm 2026: quy đổi bảng xếp hạng về thang điểm 1 / ½ / 0 thông thường khi cách tính điểm không theo chuẩn |
Một quy tắc chặn rất quan trọng với phần mềm câu lạc bộ: theo Điều 10, các tiêu chí phụ dựa trên hệ số Elo như ARO phải bị loại khi trong giải có kỳ thủ chưa có hệ số — điều đó lặng lẽ gạt chúng khỏi phần lớn giải câu lạc bộ.
Vấn đề suất miễn đấu và “đối thủ giả định” của FIDE 2026
Đây là phần làm hỏng mọi lời giải thích đơn giản. Buchholz là tổng điểm của các đối thủ của bạn — vậy bạn cộng gì cho một ván không có đối thủ? Không phải là không cộng gì: nếu ván không thi đấu tính bằng 0 thì bất kỳ ai nhận suất miễn đấu nửa điểm cũng bị nghiền nát ở tiêu chí phụ chỉ vì bỏ một ván mà họ có quyền bỏ. Câu trả lời của FIDE là bịa ra một đối thủ.
Bạn đóng góp gì cho người khác (Điều 16.3)
Chiều dễ trước. Khi các đối thủ của bạn cộng Buchholz của họ, điểm của bạn được tính theo giá trị danh nghĩa — bao gồm cả điểm từ những ván thắng do đối thủ vắng mặt và từ suất miễn đấu do bốc thăm ghép cặp. Một ngoại lệ: suất miễn đấu do kỳ thủ tự xin mà sau đó không có ván thật nào, kể cả suất miễn đấu ở vòng cuối, bị hạ xuống để vòng đó chỉ đóng góp ½. Người xin nghỉ rồi không bao giờ quay lại thì không nên làm phồng tiêu chí phụ của tất cả những người họ đã đánh bại trước đó.
Cộng gì cho ván không thi đấu của chính bạn (Điều 16.4)
Với những ván bạn không thi đấu, FIDE thay vào một đối thủ giả định có điểm bằng điểm chung cuộc của chính bạn, theo lập luận rằng trung bình thì bạn sẽ được ghép với ai đó cùng trình độ. Rồi đến hai mức trần, mức thứ hai chính là thay đổi của tháng 3 năm 2026:
- 16.4.1 — xử thua do vắng mặt. Giới hạn ở điểm đã điều chỉnh của đối thủ theo lịch. Nếu người không đến kết thúc với 1½ thì đối thủ giả định của bạn đáng 1½, chứ không phải điểm của chính bạn.
- 16.4.2 — suất miễn đấu. Giới hạn ở điểm hòa nhân với số vòng — tức là 50% của giải đấu.
Thử tính mức trần đó. Trong một giải năm vòng, trần là ½ × 5 = 2½. Một kỳ thủ kết thúc với 4½/5, thắng bốn ván và nhận suất miễn đấu nửa điểm ở vòng ba. Bốn đối thủ thật của họ kết thúc với 3½, 3, 2½ và 2 — tổng là 11.
| Cách tính | Đối thủ giả định đáng | Buchholz |
|---|---|---|
| Không giới hạn (quy tắc trước 2026) | 4½ | 15.5 |
| Giới hạn ở 50% (quy tắc hiện hành) | 2½ | 13.5 |
Chênh nhau tận hai điểm, trên một tiêu chí phụ mà thứ hạng xoay quanh nửa điểm. Đừng tin một ví dụ mẫu trừ khi nó có ngày sau tháng 3 năm 2026 — kể cả bộ bài tập của chính FIDE, vốn được viết cho văn bản cũ.
Chi tiết phản trực giác (Điều 16.5)
Bây giờ áp dụng Cut-1 cho kỳ thủ đó. Năm phần đóng góp là 3½, 3, 2½, 2 và một đối thủ giả định đáng 2½. Động tác hiển nhiên là bỏ giá trị thấp nhất, tức số 2, còn 11½.
Như thế là sai. Điều 16.5 nói phép cắt phải bỏ phần đóng góp của suất miễn đấu trước, ngay cả khi suất miễn đấu không phải là giá trị nhỏ nhất về mặt số học. Do đó Cut-1 bỏ đối thủ giả định và đáp số là 11, không phải 11½.
“Đối thủ giả định” không phải “đối thủ ảo”
Hai thuật ngữ này bị dùng lẫn lộn khắp internet và chúng không phải là một. Chính tài liệu dành cho trọng tài của FIDE nói vậy.
- Đối thủ giả định là cấu trúc tiêu chí phụ hiện hành nói ở trên: kỳ thủ tưởng tượng được thay vào ván bạn không thi đấu, có mức trần theo Điều 16.4.
- Đối thủ ảo lại là hai thứ khác: một khái niệm bốc thăm ghép cặp trong chương hệ Thụy Sĩ C.04, dùng để tính toán trong các nhóm điểm; và tên của quy tắc tiêu chí phụ đã bị thay thế, áp dụng trước tháng 9 năm 2023, vốn dựng lên một điểm số danh nghĩa chạy dần từ điểm của bạn lúc được ghép cặp, kết quả, và nửa điểm cho mỗi vòng còn lại.
Nếu một trang web hay một phần mềm nói rằng nó tính Buchholz bằng “đối thủ ảo”, thì nó đang mô tả một quy tắc mà FIDE đã bỏ từ nhiều năm trước và còn sửa lại lần nữa vào năm 2026.
FIDE và US Chess: hai triết lý trái ngược
US Chess xử lý các ván không thi đấu gần như theo cách ngược hẳn lại. Đó là lý do Swiss-Manager và WinTD có thể cho ra những con số tiêu chí phụ khác nhau từ cùng một bảng kết quả mà cả hai đều đúng.
| FIDE (từ tháng 3 năm 2026) | US Chess (quy tắc 34) | |
|---|---|---|
| Suất miễn đấu hoặc ván xử thua của chính bạn | Đối thủ giả định đáng bằng điểm của chính bạn, giới hạn ở 50% của giải | Một đối thủ có điểm đã điều chỉnh bằng 0 |
| Các ván không thi đấu của đối thủ | Giá trị danh nghĩa, trừ ngoại lệ suất miễn đấu do tự xin | ½ mỗi ván, bất kể chuyện gì đã xảy ra |
| Thứ tự cắt | Phần đóng góp của suất miễn đấu bị bỏ trước | Cắt thẳng theo số học |
Thuật ngữ cũng khác:
- Solkoff = Buchholz. Tổng điểm đơn thuần của các đối thủ.
- Median (hay Harkness) = Median-1. Bỏ điểm cao nhất và thấp nhất.
- Modified Median không có tương đương ở FIDE. Bạn bỏ cái gì phụ thuộc vào điểm của chính bạn: điểm dương thì bỏ thấp nhất, điểm âm thì bỏ cao nhất, điểm hòa vốn thì bỏ cả hai. Người dẫn đầu không nên bị phạt vì một đối thủ sụp đổ, còn kỳ thủ có điểm âm không nên được tâng lên chỉ vì đã bị ghép lên trên từ sớm.
US Chess, khác với FIDE, có công bố một thứ tự mặc định: Modified Median → Solkoff → Cumulative → Cumulative of Opposition.
FIDE không có thứ tự tiêu chí phụ mặc định
Nhiều trang sai chỗ này đến mức cần nói thẳng. FIDE không định nghĩa bất kỳ trình tự tiêu chí phụ mặc định nào. Điều 4.1 giao danh sách có thứ tự đó cho Trưởng ban tổ chức, người phải công bố nó trước vòng đầu tiên.
Vì thế không hề có cái gọi là “tiêu chí phụ mặc định của FIDE”. Buchholz Cut-1 rồi đến Buchholz là thứ mà các giải hệ Thụy Sĩ lớn của FIDE thường dùng — một thông lệ, không phải luật. Việc của bạn là quyết định, viết nó vào điều lệ giải, và không thay đổi về sau.
Bạn nên chọn tiêu chí phụ nào?
| Dạng giải | Thứ tự hợp lý |
|---|---|
| Giải hệ Thụy Sĩ câu lạc bộ, 3–4 vòng | Cumulative, rồi Buchholz — hoặc cứ chia đôi giải thưởng |
| Giải hệ Thụy Sĩ câu lạc bộ, 5–7 vòng | Buchholz Cut-1, rồi Buchholz, rồi Sonneborn-Berger |
| Giải mở cuối tuần, 7–9 vòng | Buchholz Cut-1, rồi Cut-2, rồi Sonneborn-Berger |
| Giải vòng tròn, mọi quy mô | Sonneborn-Berger, rồi đối đầu trực tiếp, rồi Koya. Không bao giờ dùng Buchholz |
| Giải đồng đội | Điểm trận rồi điểm ván — hãy quyết định cái nào là chính trước đã |
Lời cảnh báo thành thật. Trong một giải câu lạc bộ ba hoặc bốn vòng, các tiêu chí phụ dựa trên tổng điểm đối thủ phần lớn chỉ là nhiễu thống kê: khi mỗi người chỉ có ba hoặc bốn đối thủ, một cú lật kèo ở bàn cách đó ba bàn cũng đủ đảo thứ tự, và không ai chỉ ra được điều gì mà hai kỳ thủ bằng điểm đã làm. Hãy để họ đồng hạng nhất, hoặc thêm một vòng — số vòng bạn tổ chức ảnh hưởng đến tính công bằng của kết quả nhiều hơn là việc bạn chọn tiêu chí phụ nào.
Giải thưởng: chia tiền, dùng tiêu chí phụ cho chiếc cúp
Một thông lệ dẹp được phần lớn tranh cãi về tiêu chí phụ trước khi chúng kịp bắt đầu: tiền thưởng được gộp lại và chia đều cho những người bằng điểm, còn tiêu chí phụ chỉ quyết định những gì không thể cắt đôi — cúp, danh hiệu, suất xếp bàn một, suất vượt qua vòng loại.
Hai kỳ thủ đồng hạng nhất với £200 và £100 tiền thưởng? Hãy gộp £300 rồi trả mỗi người £150. Khi đó không ai phải chấp nhận rằng cả năm của mình được định đoạt ở bàn số chín.
Chess Caddy làm được gì — và không làm được gì
Để khỏi góp thêm vào đống tuyên bố mơ hồ: Chess Caddy cung cấp đúng ba tiêu chí phụ — Buchholz, Sonneborn-Berger và Cumulative. Không có Cut-1, không Median, không Modified Median, không đối đầu trực tiếp, không tiêu chí phụ dựa trên hệ số Elo. Nếu bạn cần Cut-1, bạn cần phần mềm khác.
Và một khác biệt bạn nên biết. Buchholz của Chess Caddy loại trừ hoàn toàn các ván xử thua do vắng mặt — một ván bị xử thua không đóng góp gì cả. Điều đó không khớp với quy tắc FIDE (đối thủ giả định có mức trần), cũng không khớp với quy tắc US Chess (0 cho ván không thi đấu của chính bạn, ½ cho ván không thi đấu của đối thủ). Đây là một cách đơn giản hóa có thể biện hộ được cho cờ câu lạc bộ không tính hệ số, nhưng nó vẫn là một sai lệch. Chess Caddy không tuân thủ FIDE và cũng không tự nhận là như vậy. Với giải có tính hệ số FIDE, hãy dùng phần mềm bốc thăm ghép cặp được FIDE công nhận.
Thêm về suất miễn đấu, xử thua do vắng mặt và bỏ giải ở trang Hỏi đáp.
Câu hỏi thường gặp
Tiêu chí phụ Buchholz trong cờ vua là gì?
Buchholz là tổng điểm chung cuộc của tất cả các đối thủ mà một kỳ thủ đã gặp. Nó được dùng để phân định những người kết thúc với cùng số điểm trong một giải hệ Thụy Sĩ, theo nguyên tắc rằng ai gặp lịch đấu khó hơn thì đã giành số điểm ấy theo cách vất vả hơn. Buchholz cao hơn thì thắng.
Tính Buchholz như thế nào?
Cộng điểm chung cuộc của mọi đối thủ bạn đã gặp. Không gì khác. Bạn không nhân với điểm của chính mình và bạn không dùng điểm của họ vào lúc đó — bạn dùng tổng điểm họ kết thúc giải. Một kỳ thủ đánh bại bạn rồi thắng thêm bốn ván nữa sẽ đẩy Buchholz của bạn lên.
Buchholz Cut 1 là gì?
Buchholz Cut 1 là điểm Buchholz của bạn sau khi bỏ điểm đối thủ thấp nhất trước khi cộng. Nó tồn tại vì chỉ một đối thủ sa sút hoặc bỏ giải cũng có thể kéo tổng của bạn xuống dù bạn không có lỗi. Cut 2 bỏ hai điểm thấp nhất. Cut 1 là tiêu chí phụ phổ biến nhất ở các giải hệ Thụy Sĩ lớn của FIDE.
Buchholz Cut-1 và Median-1 khác nhau thế nào?
Cut-1 chỉ bỏ điểm đối thủ thấp nhất. Median-1 bỏ cả thấp nhất lẫn cao nhất. Cut-1 bảo vệ bạn khỏi một đối thủ sụp đổ; Median-1 còn tước đi lợi thế của việc đã gặp nhà vô địch giải. Chúng thường xuyên cho ra thứ tự khác nhau từ cùng một bảng kết quả.
Median Buchholz đã được đổi tên thành gì?
FIDE đổi tên các biến thể median vào năm 2023. Cái từng gọi là Median Buchholz nay là Median-1, còn Median Buchholz 2 nay là Median-2. Cut-1 và Cut-2 giữ nguyên tên. Nhiều phần mềm bốc thăm ghép cặp vẫn hiển thị nhãn cũ, nên khi điều lệ ghi Median Buchholz thì đó chính là Median-1.
Sonneborn-Berger được tính ra sao?
Với mỗi ván, nhân điểm chung cuộc của đối thủ với số điểm bạn giành được trước họ — trọn vẹn nếu thắng, một nửa nếu hòa, không gì nếu thua — rồi cộng tất cả lại. Đánh bại người á quân đáng giá rất nhiều; đánh bại một kỳ thủ kết thúc với 0 điểm thì chẳng đáng gì cả.
Có được dùng Buchholz trong giải vòng tròn không?
Không. Ghi chú của Điều 8 FIDE nêu rằng không được dùng Buchholz trong giải vòng tròn. Ở giải ai cũng gặp ai, mọi người đối mặt với cùng một nhóm đối thủ nên các tổng gần như giống hệt nhau, và những chênh lệch còn lại chỉ là sản phẩm phụ của thể thức. Hãy dùng Sonneborn-Berger, rồi đối đầu trực tiếp, rồi Koya.
Suất miễn đấu ảnh hưởng thế nào đến điểm Buchholz của bạn?
Theo luật FIDE có hiệu lực từ tháng 3 năm 2026, ván không thi đấu được tính với một đối thủ giả định có điểm bằng điểm chung cuộc của chính bạn, và với suất miễn đấu thì bị giới hạn ở điểm hòa nhân với số vòng — tức 50% của giải. Trong một giải năm vòng, mức trần đó là 2½, dù bạn kết thúc tốt đến đâu.
Đối thủ giả định trong tiêu chí phụ của FIDE là gì?
Đối thủ giả định là kỳ thủ tưởng tượng mà FIDE thay vào một ván bạn không thi đấu, để suất miễn đấu và ván xử thua vẫn đóng góp phần nào vào Buchholz của bạn. Điểm của nó bằng điểm chung cuộc của chính bạn, giới hạn ở điểm của đối thủ theo lịch đối với ván xử thua, hoặc ở 50% của giải đối với suất miễn đấu.
Đối thủ giả định có phải là đối thủ ảo không?
Không, và tài liệu dành cho trọng tài của FIDE nói rõ như vậy. Đối thủ giả định là cấu trúc tiêu chí phụ hiện hành dành cho các ván không thi đấu. Đối thủ ảo là một khái niệm bốc thăm ghép cặp trong chương hệ Thụy Sĩ, và cũng là tên của quy tắc tiêu chí phụ đã bị thay thế vào tháng 9 năm 2023. Nhiều trang web vẫn nhầm lẫn hai thứ này.
Khi có suất miễn đấu, Cut-1 bỏ điểm đối thủ nào?
Bỏ phần của suất miễn đấu. Điều 16.5 của FIDE yêu cầu phép cắt phải loại phần đóng góp của suất miễn đấu trước, ngay cả khi đó không phải giá trị nhỏ nhất về mặt số học trong danh sách. Cắt thẳng theo số học là một trong những lỗi tiêu chí phụ phổ biến nhất và nó thường xuyên làm đổi thứ hạng chung cuộc.
US Chess tính Solkoff và Median như thế nào?
Solkoff giống hệt Buchholz — tổng điểm đơn thuần của các đối thủ. Median, còn gọi là Harkness, bỏ điểm cao nhất và thấp nhất, tương ứng với Median-1 của FIDE. Khác biệt nằm ở các ván không thi đấu: US Chess tính suất miễn đấu của chính bạn như một đối thủ 0 điểm, và các ván không thi đấu của đối thủ là ½ mỗi ván.
Tiêu chí phụ Modified Median là gì?
Modified Median là một tiêu chí phụ của US Chess không có tương đương ở FIDE. Bạn bỏ cái gì phụ thuộc vào điểm của chính bạn: điểm dương thì bỏ đối thủ thấp nhất, điểm âm thì bỏ cao nhất, còn điểm hòa vốn thì bỏ cả hai. Đây là tiêu chí phụ đầu tiên trong thứ tự mặc định của US Chess.
Tiêu chí phụ cộng dồn (Cumulative hay progressive) là gì?
Cumulative cộng dồn điểm chạy của bạn sau mỗi vòng. Thắng ba ván đầu rồi thua được 1 + 2 + 3 + 3 = 9, còn thua trước rồi thắng ba ván được 0 + 1 + 2 + 3 = 6. Nó tưởng thưởng việc dẫn đầu sớm, và không cần bất kỳ thông tin nào về kỳ thủ khác.
FIDE có thứ tự tiêu chí phụ mặc định không?
Không. Điều 4.1 của FIDE giao danh sách tiêu chí phụ có thứ tự cho Trưởng ban tổ chức, người phải công bố nó trước vòng đầu tiên. Buchholz Cut-1 rồi đến Buchholz là thứ mà các giải hệ Thụy Sĩ lớn của FIDE thường dùng, nhưng đó là thông lệ chứ không phải mặc định, và bạn nên mô tả nó đúng như vậy.
Tiêu chí phụ có quyết định tiền thưởng không?
Theo thông lệ thì không. Tiền thưởng được gộp lại và chia đều cho những người bằng điểm, còn tiêu chí phụ chỉ quyết định những thứ không chia được, chẳng hạn cúp, danh hiệu, suất xếp bàn một và suất vượt qua vòng loại. Nếu hai kỳ thủ đồng hạng nhất với giải nhất £200 và giải nhì £100, hãy gộp £300 và trả mỗi người £150.
- FIDE Handbook C.07 — Play-Off and Tie-Break Regulations (từ 1 tháng 3 năm 2026)
- FIDE Handbook C.04.1 — Basic rules for Swiss systems (từ 1 tháng 2 năm 2026)
- FIDE Handbook — Mục lục (C. General Rules and Recommendations for Tournaments)
- US Chess — Official Rules of Chess (quy tắc 34, các phương pháp tiêu chí phụ)
- Wikipedia — Tie-breaking in Swiss-system tournaments
- Chess.com — Tranh cãi về tiêu chí phụ ở Giải vô địch cờ nhanh thế giới (2021)
Tổ chức giải tiếp theo bằng Chess Caddy
Miễn phí, chạy ngoại tuyến, không cần tài khoản. Bốc thăm ghép cặp hệ Thụy Sĩ và vòng tròn, bảng xếp hạng trực tiếp và ba tiêu chí phụ — Buchholz, Sonneborn-Berger và Cumulative. Không được FIDE chứng nhận, và các ván xử thua do vắng mặt bị loại khỏi Buchholz; lý tưởng cho cờ câu lạc bộ và trường học.
Mở Chess Caddy — miễn phí